Bình luận: Giấc mơ thành hiện thực

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Tiến trình nhất thể hóa châu Âu vừa vượt qua thử thách cuối cùng khi Tổng thống CH Séc Va-xláp Clau-xơ ký phê chuẩn hiệp ước Li-xbon vào chiều 3-11, chỉ vài giờ sau khi Tòa án Hiến pháp nước này ra phán quyết khẳng định bản Hiệp ước với mục tiêu thay đổi sự vận hành của Liên minh châu Âu (EU) theo hướng hiệu quả hơn không trái với hiến pháp Séc.

Sự "nhiệt tình" của ông Clau-xơ, người trước đây luôn "ngoảnh mặt" đối với Hiệp ước đã khiến giấc mơ cải cách "lục địa già" mà lãnh đạo EU luôn ấp ủ thành hiện thực nhanh hơn dự kiến vài tuần và chính thức mở ra một giai đoạn quan trọng mang tính lịch sử đối với toàn châu lục.

Vaclav Klaus, tổng thống Cộng hòa Séc, nước cuối cùng vừa ký vào hiệp ước Lisbon (Ảnh: The bs report)

Để có được chữ ký của ông Clau-xơ, lãnh đạo EU đã chấp nhận bổ sung vào Hiệp ước Li-xbon một phần phụ lục liên quan lợi ích quốc gia của CH Séc như yêu cầu của Pra-ha, theo đó những người Đức rời khỏi CH Séc sau Chiến tranh thế giới thứ II không được trở lại nước này đòi tài sản. Trước đó, EU cũng đã áp dụng một số "chiến thuật" để Hiệp ước Li-xbon vượt qua các "cửa ải" đầy khó khăn ở Anh, Ba Lan và Ai-len. Trong đó, nhiệm vụ tưởng chừng "bất khả thi" nhất là ở Ai-len khi quốc gia này phải tổ chức trưng cầu ý dân lần hai mới thông qua được văn kiện hôm 2-10 vừa qua. Mặc dù đã có những lo ngại về tiền lệ và ngoại lệ, song gạt sang một bên những bất đồng, EU đã thành công trong việc thuyết phục toàn bộ 27 thành viên hoàn tất tiến trình thông qua Hiệp ước Li-xbon. Điều đó cũng thể hiện rõ quan điểm "coi trọng đại cục" của EU, sẵn sàng nhượng bộ đòi hỏi của một số nước thành viên nhằm quyết tâm đạt được mục tiêu bảo đảm tính hiệu lực của bản Hiệp ước, cơ sở pháp lý quan trọng để EU tiến hành cải cách cho phù hợp với quy mô mở rộng từ 15 lên 27 thành viên hiện nay và nâng cao vị thế của liên minh trên trường quốc tế.

Với việc băng qua "rào cản" cuối cùng là CH Séc, Hiệp ước Li-xbon sẽ chính thức có hiệu lực trên toàn EU từ ngày 1-12 tới. Tuy nhiên, ngay từ bây giờ, toàn bộ 27 quốc gia thành viên liên minh đã bắt đầu bước vào "ngưỡng cửa" của quá trình cải cách sâu rộng theo hướng đơn giản hóa và ổn định hơn. EU sẽ bầu ra vị trí chủ tịch là đại diện cấp cao nhất cho liên minh trong các vấn đề quốc tế, giống như một tổng thống với nhiệm kỳ hai năm rưỡi, thay chức chủ tịch luân phiên nhiệm kỳ 6 tháng đã bộc lộ nhiều bất cập như hiện nay. Bên cạnh đó là chức vụ ngoại trưởng đầy quyền lực. Ủy ban châu Âu (EC), cơ quan hành pháp của EU, sẽ được tinh giản nhằm bảo đảm hiệu quả trong hoạt động trong khi Nghị viện châu Âu (EP) phải phối hợp với các nước thành viên EU thông qua các quy định mới trong nhiều lĩnh vực chính sách hơn, đặc biệt trong các vấn đề "nhạy cảm" như tư pháp, an ninh và nhập cư. Lần đầu tiên trong lịch sử EU, quốc hội các nước thành viên được tham gia quá trình lập pháp. Hiệp ước Li-xbon cũng ủng hộ việc hoạch định chính sách theo cơ chế đa số, thay vì đồng thuận, chủ yếu về các vấn đề tư pháp và cảnh sát. Ngoài ra, EU sẽ áp dụng cơ chế bỏ phiếu "đa số kép" mới, theo đó một quy định mới chỉ có hiệu lực nếu được tối thiểu 55% nước thành viên đại diện cho ít nhất 65% dân số EU chấp thuận. EU cũng sẽ duy trì một chính sách năng lượng và chiến lược chống biến đổi khí hậu chung. Cạnh tranh bình đẳng sẽ trở thành một yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm hoạt động thích hợp của thị trường nội khối. Bên cạnh đó, các nước thành viên có trách nhiệm hỗ trợ, theo điều khoản "Đoàn kết", khi nhận được yêu cầu từ một nước thành viên bị khủng bố hoặc gặp thiên tai.

Thủ tướng Thụy Điển Phrê-đrích Rai-phên, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU, tuyên bố liên minh sẽ lập tức bắt đầu các cuộc tham vấn để lựa chọn nhân sự cấp cao, đặc biệt là vị trí chủ tịch và ngoại trưởng, những người sẽ là "gương mặt" và "tiếng nói" của khối. Cho đến nay, Thủ tướng Bỉ Héc-man Van Rôm-puy được coi là ứng viên có nhiều triển vọng nhất trở thành nhà lãnh đạo cao cấp đầu tiên của EU theo Hiệp ước Li-xbon khi ông gần như nhận được sự ủng hộ hoàn toàn tại các cuộc thảo luận không chính thức giữa các nguyên thủ và người đứng đầu nhà nước của EU. Trong số các gương mặt được xem là nằm trong "tầm ngắm" của chức Bộ trưởng Ngoại giao EU có Ngoại trưởng Anh Đa-vít Mi-li-banh, Ủy viên châu Âu về vấn đề mở rộng EU O-li Ren và cựu Ngoại trưởng Áo U-xu-la Plát-xních.

Sau hơn 50 năm thành lập, các nhà lãnh đạo EU hy vọng Hiệp ước Li-xbon có hiệu lực sẽ mang lại cho châu lục "tấm áo mới", chấm dứt "cuộc khủng hoảng trầm trọng ở tuổi trung niên" sau khi bản Hiến pháp chung, tiền thân của bản Hiệp ước bị cử tri Pháp, Hà Lan "tẩy chay" hồi năm 2005. Giải pháp để châu Âu tiếp tục tiến những bước vững chãi hơn nữa đã được định hình. Một EU trong diện mạo mới đang dần nổi lên hay nói như Chủ tịch EC, Ma-nu-en Ba-rô-xô: "Trên lục địa Âu châu già cỗi, một châu Âu mới sẽ được sinh ra".

(Theo Hanoimoi Online)