Năm qua, kim ngạch xuất khẩu (KNXK) hàng hóa cả nước đã đạt 56,6 tỷ USD, giảm 9,7%; nhập siêu ước khoảng 12,25 tỷ USD với tỷ lệ nhập siêu/XK là 21,6% (tỷ lệ này ở năm 2008 là 28,5%); tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ xã hội ước đạt 1.197,5 tỷ đồng, tăng 18,6% so với năm 2008...
So với yêu cầu, các kết quả đạt được trong năm qua còn ở mức thấp, song đã góp phần vào tăng trưởng kinh tế cả nước. Tuy nhiên, năm 2010 nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh chung của nền kinh tế thế giới vẫn có lý do để lo ngại lạm phát có thể quay trở lại.
Nhập siêu cao: Mối lo tái lạm phát
Sản xuất thép tại Nhà máy Thép Tân Thuận (Công ty Thép Miền Nam). Ảnh: Văn Khánh
Điều đáng lo ngại nhất là tỷ lệ nhập siêu khá cao, trong khi đó nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào xuất nhập khẩu (NK). Tháng 1-2010, nhập siêu đạt 1,3 tỷ USD, bằng 26,5% so với tổng KNXK, trong đó nhu cầu phục vụ Tết đã góp phần đáng kể làm tăng khoảng cách giữa xuất và NK (tổng KNXK là 4,9 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ và tổng kim ngạch NK là 6,2 tỷ USD, tăng 86,6%). Đây là mức khá cao so với nhiều nước trên thế giới. Tỷ lệ nhập siêu cao có tác động ảnh hưởng lớn đến tỷ giá hối đoái và gây ra tình trạng "lạm phát kép", có nghĩa là vừa lạm phát trong nước, vừa "NK lạm phát". Trong khi đó, trên thực tế những năm tới sản lượng khai thác các mặt hàng XK chính như dầu thô, than đá, khoáng sản sẽ buộc phải giảm sản lượng, điều đó sẽ ảnh hưởng khá lớn tới kim ngạch XK. Một số loại mặt hàng nguyên liệu phục vụ cho các ngành sản xuất trong nước (điện, thép, bia rượu, xăng dầu) sẽ tăng, đồng thời kế hoạch NK 1 triệu tấn dầu thô về phục vụ hoạt động của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, nhiều ngành công nghiệp (CN) đang hoạt động theo hình thức gia công... sẽ khiến cho mục tiêu giảm nhập siêu càng khó khăn hơn.
Giải pháp phát triển ngành công nghiệp thương mại
Để góp phần ngăn ngừa nguy cơ tái lạm phát trong năm 2010, Bộ Công thương đề ra những giải pháp phát triển ngành CN thương mại với việc duy trì và đẩy mạnh sản xuất CN, chuyển dịch cơ cấu theo hướng có lợi thế, hiệu quả, hướng ra XK. Theo đó, chú trọng các mặt hàng XK có giá trị gia tăng cao. Việc xúc tiến thương mại cần chú trọng vào các thị trường chủ lực ở khu vực và các nước thuộc châu Á, EU, Bắc Mỹ, Nga; chủ động tìm và mở rộng thị trường mới như Trung Đông, Mỹ La tinh, châu Phi; tận dụng các lợi thế từ các hiệp định thương mại song phương (FTA) ở Nhật Bản và các nước trong khu vực; nâng cao công tác dự báo về sản xuất, thị trường và các điều kiện thương mại; khuyến khích, tạo điều kiện cho các DN quảng bá sản phẩm, đẩy mạnh sản xuất trong nước các loại nguyên liệu, các mặt hàng phụ trợ, sản xuất hàng xuất khẩu thay thế hàng nhập khẩu; thực hiện quyết liệt các giải pháp hạn chế nhập khẩu…
Để góp phần đạt tốc độ tăng trưởng GDP năm 2010 khoảng 6,5%, ngành công thương đã đề ra mục tiêu, giá trị sản xuất CN tăng 12% so với năm 2009. Giá trị gia tăng toàn ngành CN đạt 5,7%. Tổng KNXK hàng hóa đạt 60,15 tỷ USD tăng 6%, kim ngạch NK đạt 74,9 tỷ USD, tăng 5,6%. Tỷ lệ nhập siêu không quá 20%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu trên thị trường nội địa tăng khoảng 22%. Tổng mức đầu tư các tập đoàn, tổng công ty, đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc Bộ thực hiện tăng 32,8%. CPI không quá 7%. Bảo đảm cung ứng các mặt hàng thiết yếu, không để xảy ra sốt hàng, sốt giá, góp phần kiềm chế tăng CPI theo mục tiêu Chính phủ đề ra.
Thành tích xuất khẩu của Việt Nam lẽ ra sẽ còn cao và hiệu quả hơn nữa nếu quản lý nhà nước khắc phục được những hạn chế về cơ sở hạ tầng, tệ tham nhũng, tính khó tiên liệu của chính sách, và tạo giá trị gia tăng cho hàng hoá.
Do nguồn cung khan hiếm, giá tôm nguyên liệu trong nước gần 5 tháng qua luôn ở mức cao nhưng phần lớn các doanh nghiệp chế biến vẫn phải mua để trả nợ các hợp đồng đã ký và chịu lỗ bình quân 10.000 đồng/kg tôm.
Xuất khẩu gạo của Thái Lan từ đầu năm đến nay đã giảm 30% so với cùng kỳ năm ngoái do giá cao. Việt Nam đang vượt xa Thái Lan về khối lượng xuất khẩu gạo, nhưng giá gạo Việt Nam tiếp tục trên đà giảm do nguồn cung tăng.
Xuất khẩu cao su trong 4 tháng đầu năm đã suy giảm mạnh cả về khối lượng và giá bán, kim ngạch giảm tới 24,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất săm lốp đã phải chi tới 243 triệu USD để nhập khẩu cao su nguyên liệu, khiến thặng dư thương mại của ngành cao su còn chưa tới 370 triệu USD.
Trong khuôn khổ hoạt động của Dự án “Hỗ trợ thương mại đa biên giai đoạn III EU - Việt Nam MUTRAP III”, EuroCham đã được Uỷ ban châu Âu tài trợ Dự án “Tăng cường năng lực về chính sách thương mại cho các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam” nhằm mục tiêu hỗ trợ và nâng cao năng lực cho các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam trong việc cung cấp cho các thành viên về các vấn đề thương mại liên quan đến EU và trở thành một đối tác tư vấn hiệu quả cho Chính phủ Việt Nam trong việc hoạch định chính sách thương mại.
Đó là nhận định của Ban điều hành xuất khẩu thủy sản vào thị trường Nga (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Theo đánh giá của Ban điều hành này, sau khi được xuất khẩu trở lại vào thị trường Nga từ tháng 6-2009, khối lượng cá tra, cá ba sa Việt Nam đã gia tăng nhanh chóng, nhất là bước sang năm nay.
Ông Nguyễn Văn Ngàn, chủ nhiệm hợp tác xã vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, huyện Châu Thành (Tiền Giang) cho biết: ngày 24.2, hợp tác xã xuất khẩu 2,6 tấn vú sữa Lò Rèn đạt tiêu chuẩn Global GAP (thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu) sang thị trường Anh (thông qua công ty TNHH thương mại – dịch vụ Rồng Đỏ, TP.HCM). Trong dịp tết vừa qua, hợp tác xã cũng đã xuất khẩu 600kg vú sữa Lò Rèn Global GAP sang thị trường này.
Bộ Tài chính đã có công văn yêu cầu cơ quan thuế các địa phương phải có biện pháp thực hiện giải quyết hoàn thuế nhanh, đặc biệt là hồ sơ đề nghị tạm hoàn thuế giá trị gia tăng đầu vào đối với hàng hoá thực xuất khẩu nhưng chưa có chứng từ thanh toán qua ngân hàng.
45 doanh nghiệp Việt đã đăng ký trước, mỗi doanh nghiệp chỉ có 15 phút để gặp gỡ hai nhà tư vấn Nhật Bản để nghe họ nói ở thị trường Nhật thì bán cái gì và bán như thế nào mới thành công. Điều này có vẻ hơi “ngược”, bởi lẽ ra muốn xuất hàng vào thị trường Nhật Bản, các doanh nghiệp Việt phải tự tìm hiểu điều này thay vì để các chuyên gia Nhật Bản sang tận nơi để thuyết trình. Từ đây để thấy nền tảng hỗ trợ kinh doanh của các doanh nghiệp Việt còn quá thiếu chuyên nghiệp.
Ngày 1/3, Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, huyện Châu Thành (Tiền Giang) đã xuất khẩu gần 1.500 kg vú sữa Lò Rèn đạt tiêu chuẩn Global Gap (Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu) sang thị trường Canada.
Khi kinh doanh tại các thành phố lớn ngày càng cạnh tranh gay gắt cùng nhu cầu tiêu dùng giảm, các đại gia điện máy đã mở cuộc "tiến quân" về tỉnh lẻ để “chiều” người dân ở quê.
Nhóm hàng điện tử viễn thông vẫn dẫn đầu nhóm ngành hàng xuất khẩu có “hàm lượng” FDI cao nhất và giá trị xuất khẩu thuộc hàng cao nhất. Tuy nhiên, hàm lượng FDI trong top 10 đã có sự sụt giảm đáng kể.
Tiểu thương tại đây hàng năm đều cam kết về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, không bán hàng lậu và hàng nhái. Tuy nhiên, phần lớn đều cho rằng điều này rất khó khả thi.
Cục thống kê Tp.HCM vừa công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7/2014 của thành phố đã tăng 0,12% so với tháng trước và tăng 5,47% so với cùng tháng năm trước. Như vậy, tính từ đầu năm, CPI đã tăng 1,22%, cao hơn gấp đôi mức tăng của năm 2013 (0,66%).
Hiện nay, cuộc xâm lấn của hàng giả đã khiến người ta phải nhìn nhận lại tiêu chí của sự xa xỉ và khiến nhà chức trách các nước trên thế giới đau đầu tìm cách dẹp bỏ.
Thành tích xuất khẩu của Việt Nam lẽ ra sẽ còn cao và hiệu quả hơn nữa nếu quản lý nhà nước khắc phục được những hạn chế về cơ sở hạ tầng, tệ tham nhũng, tính khó tiên liệu của chính sách, và tạo giá trị gia tăng cho hàng hoá.
Bằng nhiều cách, hàng hóa Thái Lan đang ngày càng chiếm lĩnh thị trường Việt Nam và trong tương lai không xa có thể là một thách thức lớn cho hàng Việt.
Giá cá trên thị trường toàn cầu đã tăng lên mức cao nhất mọi thời đại do Trung Quốc có nhu cầu ngày càng lớn đối với những loại hải sản cao cấp như cá ngừ và hàu, trong khi sản lượng đánh bắt có chiều hướng giảm sút.
Các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá bán lẻ ở Việt Nam vẫn là lĩnh vực hấp dẫn nhất. Dù không như đồn đoán ban đầu các tập đoàn lớn sẽ tràn vào nuốt chửng thị trường Việt Nam, nhưng chỉ nhìn vào tốc độ mở rộng của Big C, Metro, Lotte... vừa qua cho thấy sức ép cạnh tranh đang nóng lên từng ngày.
Lại tương tự giá thuốc, giá thực phẩm chức năng cũng đang “nhảy múa thoải mái” khi giá mua vào với giá bán ra chênh nhau tới cả chục lần! Thị trường thực phẩm chức năng đang phát triển mạnh mẽ. Nhưng các quy định về quản lý thực phẩm chức năng đang tỏ ra quá lạc hậu. Phần quản lý giá của mặt hàng này đang bị thả nổi hoàn toàn.
Tháng 4, nhập khẩu đạt con số 6,95 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch nhập khẩu 4 tháng qua lên hơn 24,8 tỷ USD. Với kim ngạch xuất khẩu 4 tháng là 20,1 tỷ USD, như vậy, nhập siêu những tháng đầu năm đã lên khoảng 4,7 tỷ USD, tương đương với hơn 23% kim ngạch xuất khẩu. Với cách làm như hiện nay, các chuyên gia cho rằng, mục tiêu kiềm chế nhập siêu dưới 20% trong năm nay là rất khó.
Mark Zimmeran – cựu cố vấn Chủ tịch Phòng thương mại của Mỹ ở Nhật Bản đã viết trong cuốn sách nổi tiếng “Làm ăn với người Nhật như thế nào” của ông: “việc nghiên cứu kỹ càng và nghiêm túc tâm lý người Nhật và cấu trúc xã hội của nước Nhật là cực kỳ cần thiết cho việc làm ăn có hiệu quả với người Nhật”.
Kim ngạch xuất khẩu quý I/2010 ước đạt 14 tỷ USD, giảm 1,6% so với cùng kỳ 2009. Kim ngạch nhập khẩu 3 tháng ước đạt 17,525 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ năm 2009. Trong đó, nhóm hàng nguyên nhiên vật liệu cần nhập khẩu tăng 35,3%; nhóm hàng cần kiểm soát nhập khẩu dự báo tăng khoảng 60,2% và nhóm hàng cần hạn chế nhập khẩu cũng tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái.
Sự phục hồi của kinh tế trong nước sẽ khiến nhu cầu nhập khẩu hàng hóa tăng, đặc biệt việc thực hiện giải ngân vốn FDI được dự báo tăng cao sẽ khiến nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ cho hoạt động đầu tư, xây dựng và sản xuất cũng sẽ tiếp tục gia tăng mạnh. Dự báo kim ngạch nhập khẩu năm 2010 ước đạt 74,5 tỷ USD, tăng 6,5% so với năm 2009.
Hiệp định tự do thương mại ASEAN-Trung Quốc (ACFTA) về nguyên tắc có hiệu lực từ 01/01/2010, có lộ trình cắt giảm tới gần 7.000 dòng thuế. Indonesia đã yêu cầu đàm phán lại với TQ về việc hoãn thực thi ACFTA. Việt Nam hầu như vẫn chưa có một bộ hàng rào kỹ thuật đầy đủ cho các ngành sản xuất trong nước. Mối lo nhập siêu gia tăng từ TQ và mối lo nhiều Doanh nghiệp VN mất thị trường nội địa là có cơ sở....
Theo Tổng cục Thống kê, nhập siêu năm 2009 ước tính lên tới 12,246 tỷ USD, con số này thấp hơn nhiều mức nhập siêu thực hiện lên tới 18,029 tỷ USD của năm 2008, nhưng tăng gần 250 triệu USD so với mục tiêu đề ra.
Để nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam, góp phần phát triển bền vững nền kinh tế trong quá trình tham gia chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu với những tiêu chuẩn ngày càng ngặt nghèo mà thị trường đặt ra, thì Việt Nam còn nhiều việc phải làm...
Xuất khẩu khoảng 25% tổng sản lượng gạo hàng năm, nhưng giá gạo xuất khẩu của Việt Nam ngày càng tụt dốc quá xa so với của Thái Lan trong thời gian qua, và những người nông dân vẫn không được hưởng lợi tương ứng với công sức của mình bỏ ra,....